Việc xác định đối tượng mua nhà ở xã hội luôn là mối quan tâm hàng đầu của người có thu nhập thấp mong muốn an cư. Nhà ở xã hội là giải pháp vàng được Nhà nước hỗ trợ, nhưng không phải ai cũng có thể sở hữu. Bạn cần đáp ứng các điều kiện khắt khe về cư trú, nhà ở và thu nhập cá nhân theo quy định pháp luật. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết nhất về các tiêu chí xét duyệt và quy trình thủ tục cần thiết, giúp bạn hiện thực hóa giấc mơ sở hữu căn nhà cho gia đình.
Nhà ở xã hội là gì?
Nhà ở xã hội là loại hình nhà ở được chính phủ hoặc các tổ chức liên quan xây dựng và bán với mức giá phải chăng, hướng đến việc giải quyết nhu cầu nhà ở ổn định cho các hộ gia đình có thu nhập thấp.
Đây là loại nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định. Theo Khoản 7 Điều 3 Luật Nhà ở 2014, NƠXH được xác định là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định. Thông thường, các dự án này được xây dựng theo quy hoạch sẵn và phân bổ cho những người có nhu cầu thực sự. Tuy nhiên, để sở hữu được một căn hộ NƠXH, người dân cần phải nắm rõ và đáp ứng đầy đủ các điều kiện cũng như quy trình thủ tục pháp lý.
Các loại hình nhà ở xã hội phổ biến hiện nay
Thực tế cho thấy, Nhà nước đã và đang triển khai nhiều loại hình nhà ở xã hội khác nhau để phù hợp với quy hoạch đô thị cũng như nhu cầu đa dạng của người dân.
Theo quy định tại Điều 55 Luật Nhà ở, nhà ở xã hội chủ yếu bao gồm nhà chung cư hoặc nhà ở riêng lẻ. Hiện nay, các loại hình kết hợp đang được triển khai phổ biến tại Việt Nam có thể kể đến:
- Chung cư: Đây là dạng nhà ở xã hội phổ biến nhất, được xây dựng theo mô hình chung cư nhiều tầng, rất phù hợp với nhu cầu nhà ở của người dân sống trong các khu vực đông dân cư, đặc biệt là những người có thu nhập trung bình hoặc thấp.
- Nhà ở liền kề: Loại hình này được xây dựng theo mô hình nhà liền kề, phù hợp với nhu cầu của những hộ gia đình có thu nhập thấp nhưng lại mong muốn sở hữu một ngôi nhà có không gian riêng biệt hơn.
- Nhà tái định cư: Đây là dạng nhà ở xã hội đặc thù, được xây dựng để tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi những dự án công trình công cộng, giúp họ có một chỗ ở mới tiện nghi và ổn định cuộc sống.
- Nhà ở xã hội thương mại: Loại hình này được xây dựng nhằm mục đích bán ra cho người dân với giá rẻ hơn so với giá thị trường, tuy nhiên lại không nhận được sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước như các dạng nhà ở xã hội khác.
Đối tượng mua nhà ở xã hội – Những ai được hưởng ưu đãi?
Khái niệm “nhà ở xã hội” xuất hiện lần đầu tiên trong Luật Nhà ở 2005, với định hướng rõ ràng là mô hình nhà ở dành cho các đối tượng khó khăn, thu nhập thấp ở cả thành thị và nông thôn. Mặc dù được đánh giá là phân khúc có thể đáp ứng khoảng 65% nhu cầu của người mua nhà (theo Bộ Xây dựng), câu hỏi nhà ở xã hội sẽ được bán cho ai, đã đúng đối tượng chưa, luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu.
Trên thực tế, đối tượng mua nhà ở xã hội được quy định rất cụ thể và phải trải qua quy trình xét duyệt hồ sơ khắt khe. Theo quy định, đối tượng này chủ yếu thuộc ba nhóm chính: gia đình chính sách, người lao động tại khu công nghiệp và người thu nhập thấp tại các thành phố lớn.
Những đối tượng cụ thể được mua nhà ở xã hội bao gồm:
- Người có công với cách mạng theo quy định của pháp luật.
- Hộ gia đình nghèo và cận nghèo ở khu vực nông thôn.
- Hộ gia đình tại khu vực nông thôn thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu.
- Người thu nhập thấp, hộ nghèo, cận nghèo đang sinh sống tại khu vực đô thị.
- Người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp trong và ngoài khu công nghiệp.
- Sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân và quân đội nhân dân.
- Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật.
- Các đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ.
- Hộ gia đình, cá nhân thuộc diện bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở, đất ở.
Điều kiện cần và đủ để mua nhà ở xã hội
Bên cạnh việc thuộc nhóm đối tượng mua nhà ở xã hội như đã đề cập ở trên, người mua còn cần phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết dưới đây để hoàn thiện hồ sơ.
Điều kiện về nhà ở
Để đảm bảo nguồn nhà ở xã hội đến đúng người cần, pháp luật quy định rất rõ ràng về điều kiện nhà ở hiện tại của người đăng ký.
Người đăng ký phải chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình, chưa được mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội, chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức tại nơi sinh sống hoặc học tập. Trong trường hợp đã có nhà ở thuộc sở hữu của mình, diện tích nhà ở bình quân đầu người trong hộ gia đình phải thấp hơn mức diện tích nhà ở tối thiểu do Chính phủ quy định theo từng thời kỳ và từng khu vực.
Điều kiện về cư trú
Điều kiện về cư trú đối với những khách hàng có nhu cầu mua nhà ở xã hội cũng được xác định cụ thể nhằm ưu tiên người dân tại địa phương có dự án.
Người đăng ký phải có đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương hoặc tỉnh nơi có dự án nhà ở xã hội. Trường hợp không có đăng ký thường trú thì phải có đăng ký tạm trú từ một năm trở lên tại tỉnh, thành phố đó (trừ những trường hợp quy định tại khoản 9 điều 49, thuộc Luật nhà ở năm 2014).
Điều kiện về mức thu nhập
Một trong những điều kiện quan trọng nhất để xác định đối tượng mua nhà ở xã hội là mức thu nhập.
Người có nhu cầu mua cần phải đáp ứng điều kiện về mức thu nhập là không phải thường xuyên nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân. Cụ thể, các đối tượng này thường là người hộ cận nghèo, hộ nghèo, người có thu nhập thấp, những người lao động đang làm việc tại khu công nghiệp hoặc trong các doanh nghiệp, quân nhân, sĩ quan, cán bộ, công nhân viên chức.
Tuy nhiên, có một số đối tượng sẽ không phải đáp ứng yêu cầu về thu nhập, chẳng hạn như người có công với cách mạng, hoặc cá nhân/hộ gia đình thuộc diện bị thu hồi đất, phá dỡ nhà mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở.
Lợi ích và rủi ro khi mua nhà ở xã hội
Việc mua nhà ở xã hội mang lại nhiều lợi ích thiết thực, nhưng người mua cũng cần phải cân nhắc những rủi ro đi kèm để đưa ra quyết định đúng đắn.
Lợi ích khi mua nhà ở xã hội
- Giá cả hợp lý: Lợi ích rõ ràng nhất là giá nhà thường được định giá ở mức thấp hơn nhiều so với giá thị trường, giúp người dân có thu nhập thấp có thể tiếp cận được những căn hộ chất lượng tốt.
- Tài chính ổn định: Giúp người dân tránh được rủi ro về tài chính, không phải chi trả số tiền lớn cho việc thuê nhà mỗi tháng và loại bỏ nỗi lo bị chủ nhà đòi tăng giá thuê.
- Tiện ích xung quanh đầy đủ: Các dự án NƠXH thường được xây dựng gần các trung tâm thương mại, trường học, bệnh viện, khu vui chơi giải trí, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí di chuyển.
- Cơ hội sở hữu nhà ở: Mua nhà ở xã hội giúp người dân có cơ hội sở hữu một căn hộ chất lượng tốt, ổn định và giá cả phù hợp với nhu cầu của mình, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo đà phát triển kinh tế gia đình.
Rủi ro khi mua nhà ở xã hội
- Vị trí xa trung tâm: Không giống như các khu chung cư thương mại sầm uất, các dự án này thường nằm rất xa trung tâm và vị trí giao thông đôi khi không mấy thuận tiện.
- Hạn chế thế chấp và chuyển nhượng: Khi mua nhà ở xã hội, người mua sẽ không thể thế chấp ngân hàng, ngoại trừ trường hợp vay vốn để mua chính căn hộ xã hội đó. Đặc biệt, nếu muốn chuyển nhượng nhà, thì cần phải chuyển nhượng đúng đối tượng mua nhà ở xã hội thuộc diện được ưu tiên, và thủ tục cũng rườm rà hơn so với căn hộ thương mại.
Các bước đăng ký mua nhà ở xã hội
Để mua được nhà ở xã hội, người dân cần phải thực hiện theo quy trình và các thủ tục đăng ký nghiêm ngặt.
- Xác định đối tượng được ưu tiên: Bạn cần kiểm tra xem mình có thuộc nhóm đối tượng mua nhà ở xã hội được ưu tiên hay không.
- Kiểm tra các thông tin về dự án: Người dân cần tìm hiểu kỹ các thông tin liên quan đến dự án NƠXH như vị trí, diện tích, giá bán, chính sách hỗ trợ, tiến độ thi công.
- Chuẩn bị hồ sơ: Chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết để đăng ký mua nhà ở xã hội, bao gồm: chứng minh thư nhân dân, hộ khẩu/xác nhận tạm trú, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (nếu có), các giấy tờ chứng minh điều kiện thu nhập, điều kiện nhà ở.
- Đăng ký mua nhà: Người dân đăng ký mua nhà ở xã hội tại các văn phòng đăng ký hoặc các đơn vị quản lý dự án.
- Tham gia xét duyệt/đấu giá (nếu có): Nếu số lượng đăng ký vượt quá số lượng nhà có sẵn, người dân sẽ phải tham gia xét duyệt hoặc đấu giá để mua được căn hộ.
- Ký hợp đồng: Sau khi được xét duyệt, người dân sẽ ký hợp đồng mua bán căn hộ với đơn vị quản lý dự án.
- Thanh toán và nhận nhà: Người dân sẽ tiến hành thanh toán và nhận nhà theo đúng tiến độ và quy định trong hợp đồng.
Nhà ở xã hội là một chính sách nhân văn và thiết thực, mở ra cơ hội sở hữu nhà cho hàng ngàn hộ gia đình Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình xét duyệt hồ sơ rất nghiêm ngặt nhằm đảm bảo phúc lợi này đến đúng người, đúng đối tượng mua nhà ở xã hội đã được quy định. Việc nắm vững các điều kiện về thu nhập, nơi cư trú và tình trạng nhà ở hiện tại là vô cùng quan trọng nhất để bạn thành công trong việc đăng ký. Hãy chuẩn bị hồ sơ thật kỹ lưỡng để biến giấc mơ an cư thành hiện thực.