Sự thật về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết có thể bạn chưa biết

Sự thật về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết có thể bạn chưa biết

Tết đến xuân về, nhà nhà nô nức tân trang nhà cửa, chuẩn bị hoa tươi, bánh mứt để dâng lên bàn thờ gia tiên. Đâu đó, trong ngày Tết cổ truyền dân tộc vẫn không thể thiếu đi những lễ nghi quan trọng. Một mâm ngũ quả tròn đầy, tươi sắc; chính là thay cho những ý nguyện; mong cầu về một năm mới vạn điều như ý, sung túc, bình an. Vậy bạn đã sự thật hiểu rõ về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết? Bạn đã biết cách bày mâm ngũ quả đẹp và ý nghĩa nhất? Cùng chúng tôi nghiên cứu ngay bài viết sau đây!

Mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ đâu? 

Trước khi đi vào tìm hiểu ý nghĩa mâm ngũ quả; hãy cùng chúng tôi nghiên cứu nguồn gốc của phong tục lâu đời này. 

Mâm ngũ quả bao gồm 5 loại trái cây khác nhau. Mỗi loại trái cây được bày lên đều có những tên gọi và đại diện cho những ý nghĩa riêng biệt. Thể hiện được nguyện ước của gia chủ. Ngày nay, cuộc sống dần trở nên hiện đại hơn; hình tượng mâm ngũ quả cũng có nhiều thay đổi. Khi nó không chỉ dừng lại là một phong tục mang đậm ý nghĩa tâm linh. Mà còn giúp bàn thờ gia tiên thêm trang trọng, ấm cúng; giúp không gian gia đình trở nên rực rỡ; tô đậm không khí ngày xuân trong dịp đầu năm mới. 

Mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ đâu? 
Mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ đâu?

Mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ đạo Phật. Từng được nhắc đến trong kinh Vu-lan-bồn (Ullambana Sutra) với hình ảnh mâm trái cây với 5 màu sắc. Theo đó, 5 màu này tượng trưng cho ngũ thiện căn: tín căn (lòng tin), tấn căn (sự kiên trì), niệm căn (ghi nhớ), định căn (tâm không loạn), huệ căn (sáng suốt). 

Còn theo thuyết duy vật cổ đại ghi chép; mọi vật thể đầu được cấu thành từ 5 yếu tố ban đầu: Kim (kim loại), mộc (gỗ), thủy (nước), hỏa (lửa), thổ (đất). Đây cũng chính là tư tưởng thấm nhuần trong lối sống văn hóa của hầu hết các dân tộc phương Đông. Và mâm ngũ quả ngày Tết của người việt cũng chính là một trong những minh chứng cho điều đó. 

Sự thật về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết

Đối với người Việt, mâm ngũ quả ngày Tết dâng lên bàn thờ tổ tiên thể hiện cho lòng hiếu thuận; những mong ước của gia chủ về một năm mới bình an; tài lộc và may mắn. 

Còn theo quan niệm dân gian, 2 chữ “ngũ quả” thể hiện sự đầy đủ; trọn vẹn tất cả các loại trái cây trên đất trời. Số 5 cũng là con số mang ý nghĩa quan trọng trong phong thủy. Thể hiện cho mầm sống sinh sôi nảy nở, vạn vật tốt tươi; cho một cuộc sống hưng thịnh, bền vững. Vậy nên, ý nghĩa của mâm ngũ quả không chỉ thể hiện cho vận may, tài lộc. Mà còn thể hiện sức sống tiềm tàng, âm dương hòa hợp, gia đình thuận hòa và sức khỏe bình an. 

Sự thật về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết
Sự thật về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết

Ngoài ra, số 5 đối với người Việt còn tượng trưng cho ngũ phúc lâm môn!

  • Phú: Cuộc sống sung túc, giàu có
  • Quý: Phẩm chất sang trọng
  • Thọ: Sống lâu trăm tuổi
  • Khang: Sức khỏe dồi dào 
  • Ninh: Mong cầu một cuộc sống bình an

Đồng thời, ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết được cúng trong đêm giao thừa cũng hàm chứa ngụ ý rằng: Đó là những loại hoa trái kết tinh từ phúc khí đất trời. Tổng kết lại một năm trôi qua với biết bao giọt mồ hôi, công sức; nỗ lực phi thường của người lao động. Hy vọng sang năm mới, công việc sẽ thuận lợi; mùa màng tốt tươi; cuộc sống con người từ đó cũng trở nên thuận buồm xuôi gió. 

Xem Thêm: Tết Âm lịch năm 2023 rơi vào ngày nào dương lịch? Ý nghĩa ngày Tết quê ta

Học cách bày mâm ngũ quả đẹp và ý nghĩa “chuẩn” phong cách 3 miền

Tùy thuộc nền văn hóa đặc trưng của từng vùng miền; mà mâm ngũ quả cũng sẽ có những sự thay đổi nhất định. 

Cách bày mâm ngũ quả đẹp và ý nghĩa của người miền Bắc

Theo quan niệm của người dân vùng Bắc Bộ; mâm ngũ quả dĩ nhiên sẽ bao gồm 5 loại quả khác nhau. Trong đó, màu sắc của 5 loại quả này sẽ tương ứng với Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ. Tượng trưng cho ngũ phúc: giàu có – sang trọng – sống lâu – khỏe mạnh – bình an”! Và đó cũng chính là ước muốn mà tất cả mọi người đều mong đợi trong năm mới sắp đến. 

Cách bày mâm ngũ quả đẹp và ý nghĩa của người miền Bắc
Cách bày mâm ngũ quả đẹp và ý nghĩa của người miền Bắc

Theo đó, mâm ngũ quả của người miền Bắc sẽ có thể bao gồm các loại quả như sau:

  • Chuối xanh: Theo quan niệm của người miền Bắc; chuối xanh tượng trưng cho hành Mộc. Cũng có nghĩa là bàn tay đang chở che cho con người. Mang lại vượng khí, bình an, sung túc, sự đùm bọc và gắn kết trong gia đình. 
  • Phật thủ: Có hình dạng như bàn tay Phật. Chở che gia đình luôn hạnh phúc, may mắn và vạn điều bình an. 
  • Quả lê: Mang vị ngọt thanh nhẹ nhàng. Hàm ý mang lại sự thuận lợi; gặt hái quả ngọt trong công việc và cuộc sống. 
  • Quả lựu: Quả lựu có nhiều hạt, tượng trưng cho ý nghĩa con cháu đầy đàn. 
  • Quả táo: Tượng trưng cho sự phú quý, giàu sang. 
  • Cam, quất: Cam, quất, phát âm Hán Việt có nghĩa gần giống với âm của từ cát – Đại cát. Chính vì vậy, người ta chọn đây là một trong những loại trái cây trên mâm ngũ quả để hy vọng một năm mới sung túc; phát tài phát lộc; ăn nên làm ra. 
  • Quả bưởi: Mang đến mùi thơm ngọt ngào, cùng nguồn năng lượng tươi mới cho gia đình. Đẩy lùi mọi điều không may trong năm cũ. Đón một năm mới bình an, hạnh phúc vẹn toàn. 
  • Thanh long: Công việc thăng tiến, vạn sự khởi đầu tốt đẹp. 

Mâm ngũ quả miền Trung

Mâm ngũ quả miền Trung và miền Nam cũng khá tương đồng với ý nghĩa mâm ngũ quả miền Bắc. Tất cả đều thể hiện được niềm hy vọng về một năm mới bình an, thiên nhiên thuận lợi, mùa màng tốt tươi. Và 5 loại quả thường được chọn lọc; bài trí dâng lên bàn thờ tổ tiên chính là: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Phát âm của 5 loại quả này sẽ tương tự với câu “ cầu sung vừa đủ xài”, hoặc “cầu vừa đủ xài sung”.

Mâm ngũ quả miền Trung
Mâm ngũ quả miền Trung

Theo đó, cách bày mâm ngũ quả đẹp và ý nghĩa của người miền Trung sẽ không quá cầu kỳ. Khi có thể bao gồm một số loại quả sau đây: 

  • Dừa: Phát âm gần giống nghĩa vừa đủ, không thiếu
  • Sung: Tượng trưng cho sự sung túc, sung mãn về sức khỏe, tiền bạc. 
  • Đu đủ: Gia đình luôn đủ đầy và thịnh vượng
  • Phật thủ: Cũng giống như trong mâm ngũ quả của người miền Bắc. Hình tượng quả Phật thủ trong mâm ngũ quả người Trung cũng mang ý nghĩa như bàn tay Đức Phật luôn đùm bọc, che chở cho con người.
  • Quả táo: Tượng trưng cho sự phú quý, đủ đầy
  • Hồng, quýt: Đại diện cho sự thành đạt trong công việc, cuộc sống
  • Bưởi, dưa hấu: Mát lành, tròn đầy, hứa hẹn cho một năm mới tươi sáng và gặp nhiều may mắn. 
  • Xoài: Cầu mong cho tài chính dư dả, tiêu xài không thiếu. 

Ý nghĩa mâm ngũ quả miền Nam

Có nhiều nét tương đồng với ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết miền Trung. Tuy nhiên mâm ngũ quả miền Nam thường chú trọng đến màu sắc và số lượng quả. Đa số những loại trái cây được dâng lên bàn thờ gia tiên sẽ đi theo cặp. 

Ngoài ra, theo người miền Nam; chuối là một trong những loại trái cây không được chọn vào mâm ngũ quả. Bởi lẽ phát âm của loại quả này là “chúi”; thể hiện những điều không may, khó khăn, làm ăn không phát đạt, công việc khó thăng tiến,… Hay quả quýt, lê, táo,.. với tâm niệm “quýt làm cam chịu”, mùa màng thất bát!

Và thay vào đó, người ta sẽ chọn quả thơm (dứa). Với hình tượng vững vàng, mong muốn sang năm mới con cháu đầy đàn, mọi điều suôn sẻ, vạn điều như ý. 

Mâm ngũ quả miền Nam
Mâm ngũ quả miền Nam

Chính vì lẽ đó, mâm ngũ quả của người miền Nam sẽ bao gồm một số loại quả như sau:

  • Dưa hấu: mát lành, ngọt ngào, thể hiện cho sự kỳ vọng vào một năm mới rực rỡ, vạn điều may mắn, phát tài phát lộc. 
  • Sung: Tương tự như với ý nghĩa mâm ngũ quả miền Trung, quả sung là hiện thân của một cuộc sống sung túc, trọn vẹn. 
  • Đu đủ: Là tượng trưng cho sự thịnh vượng, đầy đủ về mọi mặt. 
  • Xoài: gia chủ cầu mong cho một năm mới tiền bạc dư dả. 
  • Dừa: Phát âm gần giống nghĩa vừa đủ, không thiếu.

Cần lưu ý gì khi bày mâm ngũ quả ?

Thứ nhất, luôn chọn những quả vừa chín tới – màu sắc đẹp

Vì công việc bận rộn, khó thu xếp; nên nhiều gia đình sẽ chuẩn bị trước từ 1 – 2 mâm ngũ quả để kịp dâng lên bàn thờ gia tiên trong 30 Tết. Chính vì vậy, quả bạn chọn không được quá chín; vì chúng sẽ nhanh bị héo và hỏng nếu phải đặt trên bàn thờ khá lâu. Vậy nên bạn cần chú ý lựa chọn những loại quả như mãng cầu, đu đủ, xoài,… vừa chín tới và không có dấu hiệu bị giập nát. Để khi chưng trái cây sẽ vừa ngả màu đẹp mắt; và giữ được độ tươi nguyên nhất định. 

Thứ nhất, luôn chọn những quả vừa chín tới - màu sắc đẹp
Thứ nhất, luôn chọn những quả vừa chín tới – màu sắc đẹp

Thứ hai, không nên bày thêm các loại hoa, thực phẩm khác lên trên

Để mâm ngũ quả thêm phần đẹp mắt, sinh động; có nhiều người sẽ tìm cách bày thêm một số loại hoa, quả khác phía trên mâm ngũ quả. Tuy nhiên, chúng ta chỉ nên trang trí, điểm thêm một ít trái cây; mà không nên thêm quá nhiều làm mất đi sự hài hòa trong tổng thể; cũng như làm giảm đi ý nghĩa của mâm ngũ quả

Thứ ba, giữ trái cây luôn tươi và khô ráo

Không nên vội vàng bài trí các loại trái cây khi vừa rửa xong. Bởi trên thực tế, khi trái cây chưa khô hoàn toàn; sẽ khiến đĩa trái cây bị đọng nhiều nước. Vô tình, điều này sẽ làm phần tiếp xúc giữa vỏ trái cây và đĩa đựng bị úng, hỏng. 

Vậy nên sau khi rửa, bạn có thể đặt trái cây ở nơi thoáng gió để ráo nước hẳn. Hoặc dùng khăn sạch lau khô phần vỏ bên ngoài. Sau đó mới tiếp tục bày tất cả lên mâm ngũ quả. 

Thứ ba, giữ trái cây luôn tươi và khô ráo
Thứ ba, giữ trái cây luôn tươi và khô ráo

Thứ tư, không nên bày những loại trái cây có gai hoặc mùi hắc

Một điều mà bạn cần lưu ý để học cách bày mâm ngũ quả đẹp và ý nghĩa; chính là không nên chọn những loại quả có gai như chôm chôm, mít, sầu riêng,… Hoặc những loại quả có mùi hắc, vị đắng như ớt, cà chua, thanh trà,..

Lời kết

Trên đây là bài viết “ Sự thật về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết có thể bạn chưa biết”. Hy vọng rằng qua bài viết, bạn đã có thể hiểu rõ hơn ý nghĩa của mâm ngũ quả. Đồng thời có thể tự mình chuẩn bị một mâm ngũ quả thật đủ đầy dâng lên bàn thờ gia tiên vào dịp Tết đến xuân về.

Có thể nói mâm ngũ quả ngày Tết chính là nét riêng biệt đặc trưng trong văn hóa người Việt. Mặc dù tại mỗi vùng miền; mâm ngũ quả sẽ được thay đổi sao cho thích hợp. Tuy nhiên ý nghĩa mâm ngũ quả vẫn vẹn nguyên; thể hiện lòng thành kính của con người với gốc cội, tổ tiên. Mong cầu về một năm mới luôn đủ đầy, an khang, viên mãn. 

Tin khác: Giải đáp những sự thật thú vị của lễ Giáng Sinh

Câu hỏi liên quan 

Sự thật về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết

“Ngũ quả” thể hiện sự đầy đủ, trọn vẹn tất cả các loại trái cây trên đất trời. Số 5 cũng là con số có ý nghĩa quan trọng trong phong thủy. Thể hiện cho mầm sống sinh sôi nảy nở, vạn vật tốt tươi, cho cuộc sống hưng thịnh, bền vững.

Mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ đâu? 

Mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ đạo Phật. Từng được nhắc đến trong kinh Vu-lan-bồn (Ullambana Sutra) với hình mâm trái cây với 5 màu sắc. Theo đó, 5 màu này tượng trưng cho ngũ thiện căn: tín căn (lòng tin), tấn căn (sự kiên trì), niệm căn (ghi nhớ), định căn (tâm không loạn), huệ căn (sáng suốt).